11-17 Mayıs Yeşil Bülten: Türkiye'nin Dört Bir Yanında Doğa ve Yaşam Mücadelesi

11-17 Mayıs 2026 tarihleri, Türkiye’nin ekolojik hafızasına hem tarihsel bir direnişin hem de derinleşen bir kuşatmanın kaydı olarak geçti. Su kaynakları üzerindeki baskı, bürokratik ve hukuki engellere rağmen daralmaya devam ederken; ormanlardan kıyılara kadar uzanan geniş bir coğrafya, sermayenin "yeniden yapılanma" ve "maden genişletme" hamleleriyle sarsıldı. Ancak bu yedi gün, sadece yıkımı değil, Amasra'dan Yazıcık'a kadar uzanan bir "hak savunuculuğu" iradesinin zaferlerini de müjdeledi. Ekoloji mücadelesinin bir yanıyla hukuki kazanımlarla nefes aldığı, diğer yanıyla ise Karadeniz’den Akdeniz’e kadar fiili bir kuşatmaya karşı barikat kurduğu kritik bir haftayı geride bıraktık.

Hukuki Kazanımlar ve Umut Veren Gelişmeler

Haftanın "müjdeli" haberleri, yıllara yayılan sabırlı ve kararlı yerel mücadelelerin yargı nezdindeki karşılığı olarak belirdi:

• Amasra Termik Santrali: Bölge halkının "termiksiz yaşam" ideali nihai zafere ulaştı. Yıllardır süren davalar sonucunda, Amasra'da planlanan termik santralin lisans iptali kesinleşerek ekolojik bir yıkımın önüne geçildi.

• Yazıcık Bentonit Madeni: Yazıcık halkının doğasını ve yaşam alanlarını korumak için yürüttüğü dirençli mücadele meyvesini verdi. Maden için verilen ruhsatlar iptal edilerek projenin önü kesildi.

• Karaburun İris Gölü: Yarımadanın tek sulak alanı olan İris Gölü'nü kurutmaya yeltenenlere yargıdan tokat gibi bir cevap geldi. Emsal niteliğindeki kararla, gölü kurutmaya çalışan şahıslara hapis cezası verildi.

Su Kaynakları ve Barajlar Üzerindeki Tehditler

Su yönetimi, bilimsel gereklilikler ile rant odaklı projeler arasındaki çatışmanın merkezinde yer almaya devam ediyor:

• CVK Madencilik’te Su Zaferi: Çanakkale’nin su kaynaklarını doğrudan tehdit eden maden projesinde yeni bir perde aralandı. DSİ'nin olumsuz görüş bildirmesiyle ÇED sürecinin sonlanması, suyun korunması adına büyük bir başarı olarak kayda geçti.

• Atıkhisar Barajı: Kuşçayırı projesine DSİ engeli gelse de Atıkhisar üzerindeki tehdit bertaraf edilmiş değil; havza bazlı kuşatma farklı isimler altında sürüyor.

• İznik Gölü İçin Bilimsel Çağrı: CHP Milletvekili Orhan Sarıbal, gölün can çekiştiğine dikkat çekerek, kurtuluşun ancak "havza bazlı bilimsel su yönetimi" ile mümkün olabileceğini vurguladı.

Kıyılar ve Deniz Ekosistemi Alarm Veriyor

Denizlerimiz ve kıyı şeritlerimiz, hem uluslararası atık trafiğinin hem de denetimsiz inşaat faaliyetlerinin kıskacında. Aşağıdaki tablo, deniz ekosistemindeki tahribatın vahametini özetlemektedir:

Madencilik Kuşatması ve Yerel Direnişlerin Sentezi

Türkiye’nin farklı bölgeleri, maden şirketlerinin saldırılarına karşı adeta birer direniş kalesine dönüşmüş durumda. Özellikle Karadeniz hattında (Arhavi, Bulancak, Of) maden, HES ve kafes balıkçılığının eş zamanlı olarak dayatılması, bölgenin topyekûn bir saldırı altında olduğunu kanıtlıyor:

• Gümüşhacıköy: Ormanların, köylerin ve hayati su kaynaklarının maden şirketlerine peşkeş çekilmesi, halk tarafından ilçenin "ölüm fermanı" olarak nitelenerek protesto edildi.

• Gözlüçayır: Köylüler, yaşam alanlarını daraltacak olan antimuan madeni kapasite artış projesine geçit vermeyerek "hayır" dedi.

• Varto: JES projesine karşı başlatılan direniş 9. gününde. Köylüler, kurdukları çadırlarla doğa nöbetini sürdürme ve projeyi durdurma kararında kararlı.

• Karadeniz Hattı (Arhavi ve Bulancak): Maden ve HES projelerine ek olarak denizi de kafes balıkçılığına açan politikalara karşı tek ses yükseldi: "Doğa giderse yaşam da gider!"

• Of (Trabzon): Bakanlığın, doğrudan suya ve ormana zarar vereceği bilinen bir işletmeye onay vermesi, devlet kurumlarının ekolojik hassasiyetten ne kadar uzaklaştığının bir başka kanıtı oldu.

Siyasi Gündem ve Yasama Faaliyetleri

Çevre politikalarındaki yasal düzenlemeler, korunması gereken alanları korumasız bırakma riski taşıyor:

• Milli Parklar Kanunu Tehlikesi: CHP, milli parkları "her türlü tesisin yapımına ve yapılaşmaya" açık hale getiren kanunu Anayasa Mahkemesi'ne taşıdı. Bu yasa, koruma statüsünün tamamen kağıt üzerinde kalması riskini taşıyor.

• Akbelen ve Meclis Gündemi: Maden sahalarındaki sömürü ve hukuksuzluk iddiaları Meclis’e taşındı. Özellikle sahada Afgan işçilerin kaçak olarak çalıştırıldığı iddiaları üzerine üç ayrı bakana soru önergesi verildi.

Uzman Görüşleri ve Ekolojik Uyarılar

Bilim insanları ve çevre örgütleri, bugün yapılan hataların gelecekteki faturasını net rakamlarla ortaya koyuyor:

• Zehirli Miras ve Ekonomik Yıkım: Prof. Dr. Özdilek, maden sahalarında oluşan asit göllerine dikkat çekerek; bu alanların temizlenme maliyetinin trilyonları bulabileceği uyarısında bulundu. Bu, gelecek kuşaklara sadece zehir değil, devasa bir mali enkaz bırakmak anlamına geliyor.

• Deprem Bölgesi ve Sermaye: Antakya Çevre Koruma Derneği, deprem sonrası "yeniden yapılanma süreci"nin doğayı sermaye birikimine kurban etme aracına dönüştürülmesini eleştirdi.

• Hevsel Bahçeleri: Dünya mirası Hevsel Bahçeleri’ne atık boşaltıldığı iddiasıyla Dicle Üniversitesi hakkında suç duyurusunda bulunuldu.

11-17 Mayıs haftası, Türkiye'nin doğal varlıklarının sistematik bir saldırı altında olduğunu, ancak bu saldırının karşısında geri adım atmayan bir toplumsal direncin yükseldiğini göstermiştir. Amasra’daki yargı başarısı ve köylülerin Varto’dan Gözlüçayır’a kadar uzanan fiili nöbetleri, ekolojik yıkıma karşı en güçlü barikatın yerel örgütlenme olduğunu kanıtlamıştır. Gelecek kuşaklara "trilyonluk zehirli miraslar" bırakmak isteyenlere karşı tek seçenek, bilimsel su yönetimini ve mutlak koruma yasalarını savunmaktır.