1-7 Haziran Yeşil Bülten: Türkiye'nin Ekoloji Gündemi

1-7 Haziran 2026 haftası, ekolojik krizin derinleşen izleri ile bu yıkıma set çekmeye çalışan yerel direnişlerin sert bir şekilde karşı karşıya geldiği bir süreç oldu. Bu yıl 5 Haziran Dünya Çevre Günü, alışılagelmiş kutlama mesajlarının aksine, toprağını ve suyunu savunanların "mücadele ve protesto" günü olarak kayıtlara geçti. Kaynaklarımızın sermaye birikimi için feda edildiği bu dönemde yükselen temel ses şuydu: Doğa bir sermaye değil, yaşamın yegâne kaynağıdır.

5 Haziran Dünya Çevre Günü: Kutlama Değil Mücadele Çağrısı

5 Haziran’da çevre örgütleri ve meslek odaları, ekolojik yıkımın sistematik bir "kapitalist talan" mekanizmasına dönüştüğünü vurguladı. EMEP, TÜRÇEP ve TMMOB Kocaeli İKK tarafından yapılan açıklamalarda; kontrolsüz sanayileşmenin iklim krizini derinleştirdiği ve su kıtlığını tetiklediği ifade edildi. Haftanın en çarpıcı eylemlerinden biri Soma’da gerçekleşti; yurttaşlar termik santrallerin filtresiz bacalarının yarattığı kirliliğe karşı seslerini yükseltti. Manisa’da düzenlenen "Tarzan ve Çevre Günleri"nde ise Gediz Havzası’ndaki kirlilik ve yerel mücadele deneyimleri masaya yatırıldı.

"Kapitalist talan ve yıkıma karşı her gün mücadele edilmelidir. Doğanın bir sermaye nesnesi olarak görülmesine karşı topyekûn bir ekolojik savunma hattı kurmak zorundayız. İklim krizi, su kıtlığı ve maden talanı bugün yaşamı tehdit eder boyuta ulaşmıştır. Unutulmamalıdır ki; doğa bir sermaye değil, yaşamın kaynağıdır."

Maden ve Sanayi Kıskacındaki Doğa: Kapasite Artışları ve Tehditler

Madencilik projeleri, Haziran ayının ilk haftasında coğrafi sınırları zorlayan bir genişleme hamlesine girişti. Özellikle Kütahya ve Toroslar hattındaki projeler, ekosistem bütünlüğünü tehdit eder boyuta ulaştı.

Su Kaynakları ve Enerji Projeleri: HES ve GES Kuşatması

Türkiye’nin su varlıkları hem enerji projelerinin kuşatması hem de endüstriyel/evsel atıkların kirliliğiyle can çekişiyor.

• Havza Raporu: Dicle ve Fırat havzaları üzerinde halihazırda 244 aktif HES ve GES projesi bulunurken, yüzlerce yeni proje planıyla havza ekosistemi geri dönülemez bir yıkımın eşiğine sürükleniyor.

• Baltacı Deresi: Ormanlık alanı doğrudan etkileyecek olan bölgedeki 4. HES projesi için "ÇED olumlu" kararı verilmesi tepki topladı.

• Kirlilik ve İhmal: Bursa’da yaşanan arıtma tesisi krizi nedeniyle kanalizasyon suları doğrudan tarım arazilerine boşaldı. Ordu’daki Çiseli Şelalesi'nde gözlenen kirlilik ise su varlıklarımızın sahipsizliğini bir kez daha kanıtladı.

Hukuk ve Direniş Cephesi: Haftanın Kazanımları ve Süren Davalar

Talan projelerine karşı yükselen sivil ve hukuki direniş, ekolojik savunmanın en güçlü kalesi olmaya devam ediyor.

• ✅ Perşembe Yaylası: Halkın kararlı duruşu ve günlerce süren nöbeti meyvesini verdi; maden arama faaliyetleri için bölgeye gelen iş makineleri yayladan çıkarıldı.

• ✅ Akçansa Şist Ocağı: Kapasite artışı projesine karşı açılan davada mahkeme, ekolojik riskleri gözeterek yürütmeyi durdurma kararı verdi.

• ⏳ Varto JES Nöbeti: Jeotermal enerji santrali projesine karşı başlatılan direniş 30. gününe girdi. Direnişçiler, projeye karşı alana bostan ekerek toprağa olan bağlılıklarını simgeleştirdi.

• ⏳ Akbelen Direnişi: Zeytinliklerini korumak için mücadele eden Esra Işık’ın davası 22 Haziran’a ertelendi.

• ⏳ Mersin Tisan: Mersin’in doğal mirasını tehdit eden Tisan projesine karşı açılan davada, "kentin geleceğinin yargılandığı" vurgusuyla hukuki süreç takip ediliyor.

Kent Suçları ve Yaşam Alanlarına Müdahale

Şehirleşme ve turizm rantı, doğal sit alanlarını ve kamu arazilerini yapılaşma baskısı altına alıyor. "Yaşam Alanı Savunması" başlığı altında öne çıkan gelişmeler:

Bodrum’da koruma altındaki doğal sit alanı statüsündeki bir bölgede turizm projesine ÇED onayı verilmesi, son kalan yaşam alanlarının ranta feda edilmesi olarak yorumlandı. İzmir’de ise ÇMO, kentin doğal eşiklerinin sanayi ve yapılaşma baskısıyla aşılmak üzere olduğu uyarısında bulundu. Adana’da ise İMO, veterinerlik arazisinin bir dere yatağı üzerinde bulunmasına rağmen yapılaşmaya açılmasına sert tepki gösterdi. Bu girişimin hem güvenlik hem de şehircilik ilkelerine aykırı olduğu vurgulanarak itiraz süreci başlatıldı.

Haftanın Panoraması

1-7 Haziran haftası, ekolojik krizin yalnızca bir çevre sorunu değil, doğrudan bir sistem sorunu olduğunu bir kez daha kanıtladı. Haftanın en acı tablosu olan Dipsizgöl'deki heyelan, uzmanların hazırladığı bilimsel raporların görmezden gelinmesinin nasıl bir yıkıma yol açtığını tüm çıplaklığıyla gösterdi. Bilimi, hukuku ve yerel halkın taleplerini hiçe sayan bu anlayışa karşı; yaylalardan, maden sahalarından ve adliye koridorlarından yükselen kararlılık tek bir ortak hakikati haykırıyor: Çevre mücadelesi yaşam mücadelesidir.